Uit eten

Daar aten we dan, vrijdagavond op de Mακρυγιάννη (Μakrygiannistraat) vlak bij het instituut. Na een week hard werken een welverdiend diner in Gods eigen restaurant. Althans, dat zou je zeggen op grond van het Engels. Maar lees ook het Grieks eens.

Al snel bleek dat de lessen deze week toch geholpen hadden, want Niels merkte op dat het Engelse "God’s" enkelvoud is, terwijl των Θεών (ton theón) verdacht veel op het oudgriekse τῶν Θεῶν lijkt en dus wel meervoud moest zijn. En dat we dus, hoe passend hier, in "het restaurant van de goden" moesten zitten.

Het was wel in een nogal toeristisch stukje van de stad, met dus iets minder goed eten voor hetzelfde weinige geld, maar dat mocht de pret niet drukken. En ook dat het de hele avond erg warm bleef (en nu zaterdag zo'n 40 graden is) was geen probleem, zeker niet met een ijsje toe bij de net geopende italiaanse ijsverkoper ook al vlakbij het instituut.

PS voor de fijnproevers: er staat natuurlijk niet eens "restaurant", dat zou eerder εστιατόριο (estiatório) zijn. Wat er wel staat, οινομαγειρείο (inomagirío), kon ik niet vinden, maar het zal zoiets als "wijnkeuken" betekenen.

De Top van de Stad

Al sinds het begin van dit Griekse avontuur was er een verlangen. Een groot verlangen. Iets wat binnen handbereik is, maar waar je nog niet aan mag zitten. Je mag er alleen maar naar kijken. Gekmakend zijn de afgelopen dagen geweest, telkens er langs dwalend, opkijkend, ja smachtend zelfs. Vandaag was het eindelijk zover, we zouden haar overwinnen...

De Akropolis. De Top van de Stad, de Akros - Polis.

Wat een plek. Als klein jongetje al droomde ik van haar. Ik had boek over de oudheid, over Grieken en Romeinen, Perzen en Spartanen. Over de Perzische oorlogen, de Peloponnesische oorlog, de slag bij Salamis, het Parthenon, de Delisch-Attische Zeebond. Hier kwam het allemaal samen.

Wie de Akropolis opgaat moet gewoonlijk twee hindernissen overwinnen. Allereerst de hitte. Normaal gesproken is het niet om uit te houden rond deze tijd van het jaar, maar we hadden geluk. Het had al enkele dagen gewaaid. Het was daardoor heel helder, wat ook al bijzonder was voor een stad van 5 miljoen inwoners die voor het grootste gedeelte van het jaar geplaagd worden door smog. Dat gaat zelfs zover dat in sommige periodes de ene dag alleen de auto's met een even nummerbord en de volgende de dag alleen de auto's met een oneven nummerbord mogen rijden. Maar daar was nu geen sprake van. Zodoende kon je vanaf de top de bergketen rondom de stad zien, net als de Peloponnesus aan de overkant van het water en de havenstad van Athene, Pireus. De wind maakte dat het goed uit te houden was, helemaal bovenop de Akropolis, waar de petjes van toeristen je rond de oren vlogen.

En daarmee komen we op de tweede hindernis: Toeristen.

De Akropolis is een van de mooiste klassieke bouwwerken ter wereld. En dat weet men. Wat een drukte. Van diverse kanten komen de toeristen de berg opgelopen, om vervolgens en masse door de toegangsweg de Akropolis op geperst te worden. De Propylaea, de toegangspoort, dient daarbij als een soort van bottleneck, waarbij je zonder veel moeite te doen langs de Tempel van Athena Nike wordt voortbewogen. Als je door de toegang bent spreidt iedereen zich weer uit, ditmaal over het plateau. Aan je rechterhand ligt het Parthenon en links het Erechtheion. Het Erechtheion is volgens Chris belangrijker dan het Parthenon, omdat daar het oude, houten beeld van Athena stond.

Het meest in het oog springend is toch het Parthenon, gebouwd door Perikles, de grote man van die tijd die de enorme uitbreiding van de Akropolis op zijn naam heeft staan. Opmerkelijk is dat de oude grieken het gebouw tussen 447 en 438 v. Chr. is neergezet. Slechts negen jaar dus. Als er vervolgens bij verteld wordt dat de 'nieuwe' grieken al sinds de jaren '80 bezig zijn met de boel op te knappen, zegt dat twee dingen. Enerzijds over het geweldige vermogen van de Ouden om in korte tijd gigantische structuren neer te zetten en anderzijds over het onvermogen van de Griekse overheid om diezelfde structuren op te knappen. Daarom konden we ook helaas niet door het Parthenon lopen, want dat werd gerestaureerd. Al dertig jaar dus. Net als de Tempel van Athena Nike, maar daar was men recenter aan begonnen. Maar al bij ons uistapje naar de opgraving twee dagen geleden werd ons verteld dat de Griekse archeologische dienst een enorm tekort aan geld en mensen heeft en dat de Griekse bureaucratie verstikkend werkt op praktisch alles. Even kort tussendoor: wij moeten als we in een openbaar zwembad willen zwemmen een gezondheidsverklaring bij een arts halen. Die je vervolgens doorstuurt naar een andere arts. Die je vervolgens doorstuurt. Fijn. Gelukkig hoeft dat voor zwemmen in de zee nog niet, dus dat scheelt...

Er zou nog veel meer te vertellen zijn, over de loop van de muren naar Pireus die nog steeds te zien zijn, over de restauraties, waarbij men de boel steen voor steen afbreekt om vervolgens weer op te bouwen, over onze restaurantervaringen... maar links en rechts van mij zijn Lodewieke en Kristel aan het leren, we hebben morgen een schriftelijke overhoring over de eerste vier hoofdstukken en ik wil me graag bij de dames voegen. Morgen meer...

Woensdag gehaktdag

Na de avontuurlijke dag van gister waar Arthur beeldend over schrijft, hadden wij vandaag een volle studiedag voor de boeg. Kristel vertelt al over de ervaring; Jan wist van geen ophouden. Geïnspireerd door de Griekse grammatica kwam af en toe ook de Duitse, Spaanse, Engels en Nederlandse grammatica voorbij. En niet te vergeten de gedichten van Stip. Gehaktdag, dat is het vandaag, alles malend in ons hoofd. Om dit symbolisch uit te beelden hebben we maar een wasje gedraaid, dus eigenlijk is het vandaag 'woensdag wasdag'.
Maar ik wil graag een ander verhaal vertellen dan de mooie tragedie stukken die wij vandaag vertaald hebben. Tijdens de siësta was ik op zoek naar een boekhandel om een schrift te kopen, zodat ik goed tussen de lijntjes de Griekse zinnen kan schrijven.
Al wandelend door de stad werd ik aangesproken vanaf een terras door de eigenaar. Nu zijn de Griekse mannen erg subtiel in aandacht vragen en er wordt aangeraden om dit te negeren, maar aangezien ik geen idee had waar de boekhandel was, besloot ik om op het gesprek in te gaan.
Een minuut later zat ik met een lekkere cappuccino en een glas water op het terras. Een paar tafeltjes verder schoof een man, Mario genaamd, ook aan op het terras.
Zoals altijd probeerde ik een beetje een gesprekje aan te knopen met de eigenaar door een poging te doen om de letters die op zijn raam staan te vertalen. We raakten aan de praat en Mario begon zich ook te mengen in het gesprek.
Na het horen dat ik theologie studeer, vertelde zij een beetje over Athene. Ze waren trots op de historie en ik móest de inscriptie zien die in het Akropolis museum te vinden is. Ze hadden het over de tekst `aan de onbekende God` die Paulus goed heeft weten te gebruiken voor de uitleg over het Evangelie aan de inwoners van Athene, maar dit is misschien aan de maker van de blog van morgen om hier meer over te vertellen. Aangezien wij dan het museum zullen bezoeken.
De mannen glunderden bij dit gesprek, maar zij wilden nog wel duidelijk maken dat ze niet vol lof zijn over de kerken van vandaag in Athene. Ze vroegen aan mij of ik wist waar het kruis voor staat bij de geestelijken van Griekenland.
Dit was de uitleg: "Ze proberen met hun hoofd te bedenken hoe ze hun buik kunnen vullen, zonder hun rechter of linkerarm te hoeven gebruiken."

Excursie naar Geraki (Yeraki)

Vandaag zijn we op excursie geweest naar Geraki, een archeologische site ongeveer 40 km ten zuidoosten van Sparta. Jan had ter voorbereiding een artikel voor ons uitgedraaid waarin een interview met Mieke Prent (universitair docente aan de VU) was opgenomen. Zij is een van de archeologen die in Geraki werkzaam is.
De busreis vanuit Athene voert ons langs Megara - met uitzicht op Salamis waar in 480 BCE een beslissende zeeslag tegen de Perzen werd gevoerd - via Corinthe, over het kanaal, naar de Peloponesos. Chris vertelde ons onder andere het verhaal over de held Theseus die hier op de steile kliffen op listige wijze de rover Skiron onschadelijk maakte. De moraal van het verhaal is dat voetwassingen niet zonder risico's zijn en dat een kleine misstap grote gevolgen kan hebben ;-)
Het landschap van de Peloponesos is van een adembenemende schoonheid en heeft in elke valei een geheel eigen karakter. De bergketens vormen de natuurlijke grenzen van de toenmalige stadstaten. De sporen van de grote bosbranden die twee jaar geleden in dit gebied hebben gewoed zijn ook nu nog merkbaar, maar gelukkig is er nieuwe aanplant. Chris vertelt ons onderweg veel over de geschiedenis van deze streek.
In Geraki worden we ontvangen door Mieke, Els en Joost die als ware helden de brandende zon, het terras- en zwembadloze, woeste terrein, overvliegende straaljagers en bureaucratische overheidsfunctionarissen trotseren teneinde hun noeste wetenschappelijke arbeid te verrichten. Geholpen door lokale arbeiders en met ondersteuning en waardering van de lokale bevolking. In een paar uur wordt ons ongelovelijk veel verteld en het is een groot voorrecht om getuige te zijn van opgravingswerkzaamheden. De aarde vertelt haar verhaal maar goed naar haar leren luisteren is een kunst op zich. Wie Apollo zoekt draait elke dakpan om. Een varken is geen hond. Alzheimer dient het nagelacht: opa is zijn potje met spaarcentjes vergeten. Opgravingen vernietigen de geschiedenis. En ... mogen archelogen iets breken om het zo beter te kunnen fotograferen? ;-)
Na dit hongerig- en dorstigmakende bezoek, vetrokken we naar Kosma in de bergen waar we een 'lichte lunch' konden nuttigen. Opgemonterd zongen Jan en ik onderweg enkele Nederlandstalige profane liederen. Het kan immers niet altijd stichtelijke liedboekliedjes en Taizee zijn ;-)
Even dreigde de hevig verlangde zwempartij in water te vallen, maar gelukkig konden we uiteindelijk toch een plons nemen in het helderblauwe zeewater.
Na deze verfrissing van de uitwendige mens, was er gelegenheid voor het stellen van prangende vragen zoals 'hoe zijn de Griekse jongens?' Vervolgens ging het vooral over lot van meisjes, maar leerzaam was het zeker ;-)
Kortom, deze dag was een feest (in dienst van de wetenschap.

De schitterende foto's zijn gemaakt door Jan en Kristel.

Een begin

De kop is er af. Vandaag de eerste echte lessen Grieks gedaan. Het zal flink werken zijn, maar we worden wel met allerlei leermiddelen in de watten gelegd. Naast een prachtige lichte en koele zaal hier op het instituut - de R.D. Mannekenszaal - is er een elektronische leeromgeving (COO), en ook een aparte website, ook al Mouseion geheten. Hulde aan het NIA en aan Trudeke Mekking dus.

Het begin

We zijn compleet. Nadat Jan, Arthur en Kristel al enkele dagen in de stad waren zijn gisteren ook Lodewieke en ik aangekomen in Athene. We werden hartelijk ontvangen door de directrice van het Nederlands Instituut in Athene, Christiane Tytgat, maar we mogen haar gewoon Chris noemen.

Toen iedereen aangekomen was werden we, na een korte inleiding, direct meegenomen naar de stad om te gaan eten. Dat blijkt men goed te kunnen hier. Terwijl sommigen van ons nog half afwezig door de lange reis zaten bij te komen, werden de meest heerlijke gerechten op tafel geserveerd samen met wat bier en griekse wijn, wat de sfeer al gauw ten goede kwam. Ruim twee uur later keerden we weer terug naar het Instituut om ons bed op te zoeken, wat niemand echt moeite kostte.

Het Instituut (http://www.nia.gr/) ligt op loopafstand van de Acropolis en is in neoclassicitische stijl gebouw gehuisvest. Men heeft veel moderne kunst hangen en er is een bibliotheek. Wij hebben onze kamers in het gastenverblijf op de onderste verdieping, waar ook het sanitair, de keuken en een kleine eetruimte gevestigd is waar we ontbijten. Lunchen doen we bij een klein familierestaurant om de hoek en 's avonds zoeken we een restaurant in de stad.

Deze ochtend zijn we begonnen met ons eerste Grieks. Lodewieke kan nog wat achteroverleunen, want zij heeft dit al op de middelbare school gehad. Inmiddels zijn we het alfabet machtig, wat Jan tussen 08.30 en 12.00 erin heeft gestampt. Nu is het siesta omdat het simpelweg te warm is. Vanmiddag om 17.00 gaan we weer verder tot 19.00 uur. Morgen staat onze eerste excursie gepland naar Geraki, vlakbij Sparta.

Epidaurus

Vrijdagavond een uitstap gemaakt naar Epidaurus (Επίδαυρος). Ik mocht mee met de groep van de cursus van Nieuwgrieks, die hier net afloopt. Het stuk was Alcestis van Euripides, in een moderne bewerking. Gelukkig hadden we een mooie synopsis gekregen, zodat het verhaal goed te volgen was, want van het Nieuwgrieks versta ik (nog) niet veel.

Bij de mise-en-scène viel vooral het gebruik van de orchestra (de ronde plaats vooral voor het koor) op. De cirkelvorm en de bewegingen daar kregen allerlei symbolische (of associatieve) verbindingen met tijd en dood en onmacht mee.

Voor de voorstelling konden we nog net de site van het Asklepios-complex op. Als ik het goed heb zie je hier het gereconstueerde stukje van het propylon van het hestiatorion - oneerbiedig gezegd de ingang van de eetzaal.

Het was wel twee uur reizen met de bus, terwijl voorstellingen altijd pas na zonsondergang beginnen. Om half drie ’s nachts waren we weer bij het instituut.