Nieuw leven op de blog!

Na al bijna een week in Athene te zijn wordt het toch wel hoog tijd voor onze eerste blog. Huh? Is die blog nog niet dood dan? Niet meer, hoogstpersoonlijk zijn wij (Jan Krans, Rosalind Roijaards, Niels Hexspoor en Joey Soumokil) afgedaald naar de Tartaros. Wij zouden dit echter niet alleen hebben kunnen doen, gelukkig bekommerde de god Dionysos zich om ons en vergezelde ons met zijn slaaf, ezel en de nimmer ontbrekende wijnzak tot diep in de onderwereld. Daar wist onze dappere leider Jan Krans, door het winnen van een dichtwedstrijd, de gunst van Hades te winnen en mochten wij de blog de onze noemen en haar meenemen naar het land der levenden. Hopelijk begrijpt een ieder die ons blog leest nu waarom dit zo’n tijd geduurd heeft voordat onze eerste post verschenen is. Een mooie bijwerking van onze tocht is dat wij vrijwel alles weten over Dionysos, zijn slaaf, dichters, doden, wijn en zijn ezel. Aangezien Dionysos alleen in het klassieke Grieks praat hebben we al deze zaken meteen in het Grieks geleerd. Mooi begin van onze eerste lesweek toch?

Daar wij noch goden noch halfgoden zijn kunnen wij niet te lang in de onderwereld vertoeven. Daarom bracht Hermes ons met enige regelmaat terug naar het land der levenden naar Athene waar wij ons dan weer klaarmaakten om de volgende dag verder te gaan met Dionysos en zijn/ons avontuur. Door een afspraak met Zeus mogen wij niet te veel uitweiden over onze reis door de onderwereld daarom zullen wij ons beperken tot het niet minder spannende avontuur: Athene. Op zondagavond was onze groep voor het eerst compleet en konden wij vanaf dat moment genieten van ‘de Mythos’ in Athene.

Als wij onze dagindeling zouden moeten beschrijven blijkt dat naast het leren van Grieks, eten ook een belangrijke rol speelt. Het Grieks is bij momenten zwaar en het eten maakt ons zwaar! Wij mogen echter niet klagen want we hebben een overheerlijke tijd hier.
  Maandag zijn wij begonnen met het leren van het klassieke Grieks dit doen wij op maandag, woensdag en vrijdag van 8.45 tot 12.30 en van 17.00-19.00 op dinsdag en donderdag kiezen we een van de twee collegetijden afhankelijk van onze excursies.
Die maandagvond hebben wij gezellig gedineerd met dr. Christiane Tytgat,(Chris). Ze is niet alleen de directrice van de NIA (waar we verblijven) maar is tevens onze geweldige gids tijdens de excursies.
  Dinsdag mochten wij na een ochtendcollege ’s middags genieten van het Akropolis-Museum en de Akropolis zelf. Wat een ontzagwekkend uitzicht heb je vanaf de Akropolis over Athene! Athene strekt zich uit alsof het een staat is in plaats van een stad...... een stadsstaat misschien?

Wij zouden onze genoten dagen geen eer aandoen wanneer onze maaltijden niet genoemd zouden worden. Elke doordeweekse dag beginnen we met een gezamenlijk ontbijt om 8.00, breken wij de dag doormidden met de lunch bij een lekker restaurantje op een paar minuten loopafstand en ’s avonds sluiten wij de productieve dag af door een restaurantje op te zoeken en daar te genieten van een van de vele gerechten. Meestal wordt er bij terugkomst nog wel een uurtje (of iets langer) gestudeerd in de bibliotheek of in de kamer. Hard nodig, want ondanks de vele leuke zaken moet er ook hard gewerkt worden en gaat de zweep er soms overheen en voel je je net een slaaf die Grieks moet leren!

We hebben het goed naar onze zin hier er wordt uitstekend voor ons gezorgd met al het eten, drinken, een schoonmaakster, lekkere temperaturen en een goed onderkomen!

terug in Amsterdam

Bij deze wil ik mij aansluiten bij Kristel. Ik heb veel geleerd en ben veel geprikkeld om nog meer te leren over de Griekse taal en cultuur!
Dank aan Kris en Jan en alle medewerkers van het instituut en natuurlijk mijn mede studenten. Het waren drie speciale, mooie weken!

Theologen met de voeten op de vloer

Klassiek Grieks leren in Athene heeft een verrassend bijeffect: je ontdekt nog sterker hoe gewoon allerlei woorden zijn die voor theologen (en filosofen) een bijzondere klank hebben.

Neem ‘Exodus’, bijbelboek en ‘uittocht’. Maar hier is έξοδος (éxodos) gewoon de uitgang, of de afrit en nog zo wat alledaagse dingen. Of ‘Stoa’, toch geen onbelangrijke filosofische stroming: je leert dan dat de naam is afgeleid van een bepaalde ‘zuilengalerij’. Die kennis bereidt je echter niet voor op de ontdekking dat er hier bij een gewone winkelgalerij ook al στοά (stoá) kan staan. ‘Eucharistie’ kent het Grieks ook (als ευχαριστία, efcharistía), maar niemand ontgaat dat ευχαριστώ (efcharistó) de eenvoudigste manier is om ‘dank u/je wel’ te zeggen. En ‘Kyrios’, was dat niet ‘de Heer(e)’? Vast wel, maar κύριος (kírjos) is natuurlijk vooral een meneer, tegen wie je dan κύριε (kírje) zegt.
Zo kunnen we doorgaan: παρουσία (paroesía) is aanwezigheid (bij te houden op een presentielijst); δικαιοσύνη (dikeosíni) is naast gerechtigheid ook justitie; λειτουργία (litourjía) naast liturgie vooral gewoon iets als dienst: de uren van λειτουργία zijn dan de openingsuren (bijvoorbeeld in het nieuwe Acropolismuseum).
Tenslotte dan maar ‘mythe’, volgens de Van Dale (Elektronisch Woordenboek Nederlands) een ‘heilig, overgeleverd verhaal van een volk over zijn herkomst en godsdienst’; zo vinden we het ook in de leergang: ὁ μῦθος (ho muthos): verhaal, mythe. En zo ook het moderne μύθος (míthos). Tot je in een restaurant een biertje bij je maaltijd vraagt, want - met enig geluk - krijg je dan een μύθος/mythos voorgezet. Zou Bultmanns beroemde Entmythologisierung dan toch een vorm van drooglegging zijn?

Bordje naar het terras waar we in Corinthe een vruchtensapje namen, ter voorbereiding op het bezoek aan de site.

Van Nemea tot Titani

In deze weken is het leren van het klassieke grieks het voornaamste doel. Dat wil echter niet zeggen dat we niets anders meekrijgen dan dat. Want naast het grieks komt er ook archeologie aan bod, een belangrijke ´tak van sport´ hier op het Instituut. Niet voor niets is Chris archeologe van beroep. En dat hebben we gemerkt.

Afgelopen zaterdag gingen we weer op excursie, ditmaal naar Corinthe. Het oude Corinthe wel te verstaan. En dat liep vanaf het begin uit de hand. Na het missen van een afslag en nog een afslag kwamen we ´toevallig´ (volgens Chris) terecht bij een andere opgraving. Nemea was een oud tempelcomplex dat door de universiteit van Berkely was opgegraven en waar veel geld in gestoken was. Daar was bijna niemand en dus konden we rustig rondkijken op de site en in het museum. Nemea is ooit getroffen door een aardbeving, waardoor je een ´salami-effect´ krijgt bij de omgevallen pilaren (zie bovenste foto) Hoogtepunt was een wedstrijdje hardlopen in het klassieke stadion van Nemea, waarvan we eerder in het museum hadden gezien hoe een startmeganisme in die tijd functioneerde. Gelukkig lopen de griekse temperaturen maar tegen de 40 graden aan, dus dat was een goed idee. Voor de fanatieke lezer: de foto boven is een waarheidsgetrouwe afspiegeling van een klassiekgriekse start. Op twee verschillen na. Zoek die verschillen. De winnaar wordt ´beKranst´ (Ideetje van Jan...)

Weer uitgerust na deze ongewone inspanning kwamen we nu toch bij Corinthe aan. Men had veel van de oude stad weten op te graven en de site lag er erg mooi bij, waarbij de meeste gebouwen romeins waren, de tempel van Apollo uitgezonderd. Voor ons theologen was het vooral de stad waar Paulus geweest was en waar zijn brieven naar schreef. Zodoende stonden we op de Agora waar Paulus ook gestaan had en de gemeente had gesticht die hij via de brieven weer tot de orde moest roepen.

Nadat Jan het een en ander verteld had over Paulus en zijn context en Chris over de site, werden we door Chris meegenomen naar een andere opgraving in de buurt. De oude plaats Sikion keek uit op Corinthe, haar belangrijkste vijand. Het hek was echter gesloten, maar zoals verwacht kende Chris de opzichter. Zonder moeite gaf hij ons de sleutel, die we bij vertrek nog net niet onder zijn deurmat hoefden te leggen, en zo konden we vanaf het theater van Sikion genieten van het heuvelland, de zee in de verte en de bergen op de achtergrond waar het orakel van Delphi ergens moest zijn.

Driemaal is normaal scheepsrecht, maar niet dus. Want Chris had nog een site in gedachten, één die zij bovendien zelf ontdekt had en die dus een beetje haar ´kindje´ was. Achteraf zei ze bij elk bezoek aan Titani het gevoel had dat ze op vakantie was geweest. Dat konden we wel begrijpen. Niet alleen omdat het uitzicht prachtig was (zie onderste foto), maar vooral omdat Chris in het dorp een soort van lokale cultstatus had verworven. Ze had er vorige week nog een lezing gegeven en dat was blijkbaar aangekomen. Iedereen leek haar te kennen en in het plaatselijke dranklokaal (meer was het niet) werden we warm onthaald. We hadden al een zak pruimen meegekregen van mensen die vlak bij de opgraving woonden, maar nu kregen we naast een drankje ook de plaatselijke wijn mee, die bij gebrek aan wijnflessen in onze plastic waterflesjes werd gedaan. Tot slot werden er peren van de bomen geplukt die op het terras stonden. Die kregen we ook mee. Het dorp uitkomen was nog een hele toer, want er moest met iedereen gesproken worden die we bij het wegrijden tegenkwamen. En dat waren er een aantal. Uiteindelijk wisten we het dorp uit te komen toen het al donker aan het worden was.

Om deze intensieve dag af te sluiten reden we naar de zee om een welverdiende duik te nemen. Terug bij het Instituut, het was inmiddels middernacht, kwamen we Arthur tegen die daar gebleven was om te studeren. Hij ging net stappen. Voor Lodewieke, Kristel en mijzelf was dat na zo´n dag wat teveel van het goede, voor ons was ons eigen bed de laatste site die we die dag bezochten.

Pausanias project

Vanmorgen heb ik in de bibliotheek van het NIA Jelle Abbenes ontmoet. Hij is leraar klassieke talen in het Middelbaar Onderwijs en werkt aan een Nederlandse vertaling van de reisbeschrijving (Ἑλλάδος περιήγησις) van het antieke Griekenland van Pausanias (ca. 150 CE). In de voetstappen van Pausanias reist hij door Griekenland. Er bestaat een schitterende website over het Pausanias-project waar veel beeldmateriaal op is geplaats. Voor ons natuurlijk leuk om de plaatsen op te zoeken die we hebben bekeken. Pausanias Project: http://pausanias-footsteps.nl/index.html

De dame van het park

Elke keer als ik ga joggen kom ik in het park een statige oudere dame tegen met een grote wandelstok en een grote map onder haar arm. Een stralende glimlach siert haar gezicht. Als we elkaar tegenkomen groeten we elkaar. Vanmorgen heb ik gezien waar die grote map voor dient. Daarin bewaart ze de magazines die mensen op bankjes in het park hebben achtergelaten. Wat van haar gading is verdwijnt in de map en de rest in de vuilnisbak.

Het bezoek aan Keremeikos was indrukwekkend. Twee objecten in het bijzonder hebben me ontroerd. Er stond een grafsteen waarop een huilende moeder en vader waren afgebeeld en een klein (overleden) jongetje dat het kleed van zijn vader vasthield en door zijn moeder werd geliefkoosd. In het museum stond tussen andere grafvondsten ook een klein speelgoedpaardje. Zo komt het verleden ineens heel dichtbij.

Droogzwemmen in het park en grafschennis

Vanmorgen vroeg ben ik gaan joggen in het nationale park dat zich hier dichtbij bevindt. De eerste hindernis is het oversteken van een drukke verkeersweg. Hinderlijk is dat het niet alleen lang duurt voor het voetgangerslicht op groen springt, maar dat het na een paar tellen alweer op rood staat. Wat het nog vervelender maakt is dat veel automobilisten heel hard komen aanrijden om vaak pas halverwege (!) het zebrapad tot stilstand te komen. Als deze weg is overgestoken kun je gelukkig snel het park inlopen. Een welkome groene oase in het drukke Athene. Het park bestaat uit de voormalige paleistuin van Koningin Amalia uit 1840. In tegenstelling tot het Vondelpark wordt er hier slechts door weinigen gejogd. (Waar zijn de gymnasisten toch gebleven? Ook in het Olympisch stadion treft men geen efeben aan). In het park bevindt zich een dierentuin, een coffeeshop, een botanisch museum, een speeltuin, een kinderbibliotheek, vijvertjes, een fontijn en - zoals ik vandaag heb ontdekt - een groot Romeins zwembad met een schitterende mozaiekvloer met geometrische patronen en afbeeldingen van bloemen en vissen. En dit alles in zo'n goede staat dat het misschien wel weer als zwembad in gebruik zou kunnen worden genomen. Leuk om alle onderdelen te herkennen die je ook nu nog in een modern openluchtzwembad - zoals het Flevoparkbad - tegenkomt: een gedeelte waar je je baantjes kunt trekken, een diep gedeelte en zelfs een pierenbad. Aan de rode wand is aan de verkleuring te zien tot waar het water heeft gestaan. Ook andere elementen uit de oudheid zijn in het park terug te vinden. Her en der liggen nog zuilen, kapitelen en staan er uit grote marmerblokken gehouwen zetels. Ze zien er nogal massief uit, maar ze zijn zo goed gevormd dat het verbazingwekkend comfortabel zit! Het verleden wordt pas tastbaar als je het kunt aanraken. Na een koude douche en een licht ontbijt ben ik klaar voor de ochtendles. 's Middags gaan we naar Kerameikos, een begraafplaats in Athene uit het begin van de 4e eeuw BCE. De achterliggende bedoeling van het bezoek is vooralsnog onduidelijk. Gaan we hun namen noemen om hen voor de tweede dood te bewaren? Zullen mijn medestudenten hen proberen op te wekken, al dan niet met opwekkingsliedjes? Is het niet beter de doden gewoon te laten rusten in vrede? "Ik zoek de rust van een kist, van een dorre houten kist. In een hoekje van het kerkhof waar geen tuinman komt. Waar mijn botten stil verrotten tot de tijd verstomt. Zonder drank en sigaretten. Met wat maden en een mol. Zonder werk om op te letten, etc..." van Jaap Fischer speelt door mijn hoofd.